Eksperymentowanie – jednych przerażą innych zachęca.
Ostatnio miałam sesję z klientką, która powiedziała mi: Sylwia, nie umiem się zmienić. Ja nawet nie umiem zmienić czegoś małego w życiu, na przykład chce zacząć pić więcej wody. I nie umiem. Przeczytałam już chyba wszystkie książki o nawykach i motywacji. I nic nie pomaga. Co zrobić? Cóż nie pozostało nam nic innego jak przyjrzeć się temu „piciu wody”.
Badania psychologiczne sugerują, że nawet 95% naszych codziennych działań odbywa się na „autopilocie”. Oznacza to, że większość naszych decyzji, reakcji i zachowań wynika z nawyków i utartych schematów, a nie z pełnej, świadomej kontroli.
co to oznacza dla nas?
- Energooszczędność mózgu
Mózg używa autopilota, aby oszczędzać energię na bardziej wymagające zadania. Gdy coś staje się nawykiem, wymaga mniej wysiłku poznawczego, więc mamy więcej zasobów na nowe wyzwania. - Szybkość działania
Autopilot pozwala nam działać automatycznie w znanych sytuacjach, np. prowadząc samochód po znanej trasie, wykonując rutynowe zadania w pracy czy myjąc zęby. Dzięki temu nie musimy za każdym razem analizować szczegółów. - Ryzyko stagnacji
Działanie na autopilocie może prowadzić do utkwienia w schematach, co utrudnia wprowadzanie zmian w życiu. Możemy nieświadomie utrwalać niezdrowe nawyki, takie jak zła dieta, prokrastynacja czy brak aktywności fizycznej.
praktyczne wskazówki – 3 najważniejsze kroki
- Obserwuj swoje rutyny: Jakie działania wykonujesz automatycznie? Czy są zgodne z twoimi priorytetami?
- Wprowadzaj małe zmiany: Przełamanie rutyny pomaga mózgowi wyjść z autopilota.
- Ćwicz uważność: Praktyki takie jak medytacja czy prowadzenie dziennika pomagają zauważyć automatyczne reakcje i zastąpić je bardziej świadomymi wyborami. sprawdzaj jak często zauważasz momenty, kiedy autopilot przejmuje kontrolę?
Znaczenie uważności – Świadomość (mindfulness) pozwala nam zauważać, kiedy działamy na autopilocie, i podejmować bardziej świadome decyzje. Uważność jest kluczem do zmiany nawyków i kształtowania życia w sposób, który bardziej odzwierciedla nasze cele i wartości.
zmiana nawyków jest trudna
Trudność zmiany nawyków wynika z kilku powodów, które wynikają z funkcjonowania naszego mózgu, psychologii i codziennego życia. Oto główne przyczyny:
- Automatyzm nawyków – Nawyki są zakorzenione w naszych mózgach jako powtarzające się schematy działania. Gdy coś staje się nawykiem, nasze ciało i umysł działają automatycznie, oszczędzając energię. Przełamanie tego automatyzmu wymaga świadomego wysiłku i energii.
- Układ nagrody w mózgu – Nawyki często wiążą się z szybkim zaspokojeniem potrzeb (np. jedzenie słodyczy, scrollowanie mediów społecznościowych). Nasz mózg uwalnia dopaminę – hormon przyjemności – co wzmacnia te działania. Nowe, zdrowe nawyki często nie dają natychmiastowej gratyfikacji, co sprawia, że są trudniejsze do utrzymania.
- Opór przed zmianą – Nasz mózg preferuje stabilność i znane schematy, ponieważ zmiana wiąże się z niepewnością i stresem. W efekcie zmiana nawyku może być postrzegana jako coś niewygodnego i zagrażającego.
- Brak cierpliwości – Wiele osób oczekuje szybkich rezultatów, ale zmiana nawyków wymaga czasu i konsekwencji. Badania pokazują, że wykształcenie nowego nawyku może zająć od 18 do nawet 254 dni, w zależności od jego złożoności i indywidualnych cech.
- Wpływ środowiska – Nasze otoczenie i codzienne sytuacje mogą utrudniać zmianę. Jeśli nawyk jest silnie powiązany z konkretnymi miejscami, osobami lub rutyną, trudno go przełamać bez zmiany tych czynników.
- Siła starych wzorców – Nawet po wypracowaniu nowego nawyku, stare schematy mogą powrócić, zwłaszcza w sytuacjach stresu, zmęczenia lub braku motywacji.
jak ułatwić sobie zmianę nawyków – kilka strategii
- Zacznij od małych kroków – zamiast próbować zmienić wszystko naraz, skup się na jednym nawyku.
- Planuj i śledź postępy – prowadź dziennik, który pomoże Ci zauważyć rozwój.
- Ustal wyzwalacze i nagrody – zidentyfikuj, co uruchamia stary nawyk, i zastąp go nowym zachowaniem, nagradzając się za sukcesy.
- Zmodyfikuj otoczenie – usuń pokusy i stwórz warunki sprzyjające nowemu zachowaniu.
- Bądź wyrozumiały dla siebie – upadki są częścią procesu. Ważne jest, by wracać na właściwą ścieżkę.
moja strategia – eksperymentowanie
Ja do tej listy dodam jeszcze swoją własną strategię, która też przyniosła oczekiwany efekt w pracy z klientką – EKSPERYMENTOWANIE.
Eksperymentowanie to proces próbowania nowych rzeczy, odkrywania nieznanych ścieżek i podejmowania wyzwań, które mogą wykraczać poza naszą strefę komfortu. Eksperymentowanie pozwala wprowadzić do życia świeżość i ekscytację. Próbowanie nowych aktywności, takich jak nauka gotowania egzotycznego dania, wypróbowanie nowego hobby czy podróżowanie w nieznane miejsca, stymuluje nasz mózg i zwiększa poziom endorfin – hormonów szczęścia. Dzięki temu czujemy się bardziej zaangażowani w życie, pełni energii i entuzjazmu.
Klientka w trakcie eksperymentu wypróbowała sobie kilka podejść – aplikacja na telefonie pilnująca o piciu wody, ustawione przypomnienia w telefonie, „fancy” butelka wielokrotnego użytku z mechanizmem liczenia szklanek, kartka przyczepiona na lodówce, aby zapisać ile wody już wypiła, łączenie picia wody z posiłkami – 30 minut przed posiłkiem, łączenie picia wody z piciem innych napojów – np. filiżanka kawy + szklanka wody, dodanie smaku do wody, zrobienie z picia wody rytuału – np. ładna karafka.
Klienta stwierdziła, że już samo nazwanie jej prób – eksperymentowaniem, zmieniło jej podejście do tej zmiany. Było połączone z entuzjazmem i małą ekscytacją. Poza tym świadomość, że zawsze może się z tego eksperymentu wycofać było bardzo komfortowe. A na dodatek każdy z eksperymentów trwał max. 3 dni, więc łatwo było utrzymać klientce poziom zaangażowania w zmianę.
Finalnie – klientka wybrała i połączyła kilka elementów, które przetestowała i zaczęła regularnie pić wodę. Na koniec stwierdziła, że teraz pora na zmiany większych elementów w życiu 🙂
eksperymentowanie to klucz do rozwoju i zmiany
Próbowanie nowych rzeczy pozwala zdobywać nowe umiejętności, poszerzać horyzonty i lepiej rozumieć siebie. Może też prowadzić do odkrycia nowych pasji lub celów życiowych, o których wcześniej nawet nie myśleliśmy. Co więcej, eksperymentowanie uczy nas elastyczności i radzenia sobie z niepewnością.
Eksperymentowanie nie musi być wielką rewolucją. Można zacząć od małych kroków, takich jak zmiana drogi do pracy, wypróbowanie nowego przepisu, zapisanie się na kurs, na który od dawna mieliśmy ochotę, lub rozmowa z nieznajomym. Kluczem jest otwartość na nowe doświadczenia i odwaga, by spróbować czegoś innego.
Eksperymentowanie w codziennym życiu to nie tylko sposób na lepsze samopoczucie, ale także droga do odkrywania siebie i otwierania się na zmiany. Nawet najmniejsze kroki mogą przynieść wielkie efekty, dlatego warto zaryzykować i uczynić eksperymentowanie stałym elementem swojej codzienności.